Podatek dochodowy – nieracjonalnie o PIT

Podatek dochodowy

Jak co roku pod koniec kwietnia Urząd Skarbowy jest miejscem przymusowych spotkań Państwa z obywatelem. Dla milionów Polaków nadszedł czas rozliczenia PITów. Co, kiedy i jak trzeba zrobić, żeby dać za dość fiskusowi i nie mieć problemów ze strony urzędników? Zapraszam na cykl artykułów „Podatek dochodowy – rozlicz nieracjonalny PIT”.

Dlaczego „Nieracjonalny PIT”? Jestem ogromnym przeciwnikiem podatku dochodowego, gdyż jest on podatkiem nieefektywnym. Czas poświęcany na wypełnianie deklaracji podatku dochodowego (ang. PIT – Personal Income Tax) przez podatników jak i ich rozliczanie przez opłacaną przez Państwo armię urzędników mógłby być znacznie lepiej wykorzystany. Podatnik i pracodawca w kółko muszą aktualizować wiedzę o zmieniających się regulacjach. Na to wszystko, państwo opodatkowuje samo siebie: PITy muszą rozliczać także pracownicy budżetówki, emeryci i renciści. Nieracjonalny cyrk na kółkach!

Zawartość cyklu

Żyjemy jednak w rzeczywistości, w której co roku musimy się rozliczyć z własnych zarobków poprzez złożenie deklaracji podatkowej. Początkowo planowałem napisać na ten temat jeden praktyczny wpis. Jak się okazało tematyka PIT jest na tyle obszerna, że pisany artykuł postanowiłem podzielić na kilka części. Stworzą one cykl „Podatek dochodowy – rozlicz nieracjonalny PIT”.

W pierwszych dwóch artykułach zajmiemy się rozliczeniem najpopularniejszego formularza podatkowego: PIT-37. Kolejna część (a może części) dotycząca pozostałych formularzy podatkowych oraz zagadnień związanych z podatkiem dochodowym powstanie w bliżej nieokreślonej przyszłości (być może pod koniec roku?). Zapraszam!

Projekt Podatek dochodowy rozlicz nieracjonalny PIT

Spis treści „Podatek dochodowy – rozlicz nieracjonalny PIT”

Podatek dochodowy – rozlicz nieracjonalny PIT to cykl artykułów z zakresu finansów domowych. Rozlicz swój PIT przez Internet, skorzystaj z ulg i uniknij problemów z fiskusem!

  1. Podatek dochodowy – nieracjonalnie o PIT
  2. Rozlicz PIT-37 przez Internet
  3. Rozlicz pozostałe formularze PIT

Czy muszę rozliczyć podatek dochodowy?

Być może nie musisz się rozliczać z Urzędem Skarbowym. Do złożenia deklaracji podatkowej zobowiązany jest każdy, kto osiągnął przychód w danym roku podatkowym. Zarobiłeś cokolwiek od stycznia do grudnia? Musisz rozliczyć podatek dochodowy, nie ma zmiłuj. Jeżeli jednak w roku ubiegłym nie miałeś przychodu (np. leżałeś brzuchem do góry), to (wciąż) nie musisz sobie zawracać niczym głowy.

Jeżeli Twój przychód wyniósł mniej niż kwota wolna od podatku (w 2015 wynosiła 3091 zł dla dochodów całego roku… grr), to i tak zgodnie z definicją musisz złożyć zeznanie. Co więcej, w niektórych przypadkach możesz uzyskać z tego tytułu zwrot podatku. Ale o tym później.

Formularz PIT-37

PIT-37 jest najpopularniejszym formularzem składanym przez Polaków, gdyż dotyczy typowych źródeł przychodów. Z dużym prawdopodobieństwem dotyczy on również Ciebie i dlatego powstają na ten temat dwa osobne artykuły 🙂

PIT-37 wypełniasz jeżeli w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy rozliczane są przez podmioty, od których otrzymujesz wynagrodzenie (tj. otrzymałeś od nich PIT-11). Jeżeli Twoimi jedynymi przychodami były:

  • wynagrodzenia ze stosunku pracy (umowa o pracę)
  • umowy zlecenie i umowy o dzieło,
  • emerytury i renty,
  • świadczenia przedemerytalne,
  • różnego rodzaju konkursy,

i otrzymałeś PIT-11, to znaczy że powinieneś wypełnić PIT-37. Jeżeli natomiast posiadasz umowy, z których w trakcie roku samodzielnie rozliczałeś zaliczki na podatek dochodowy (np. najem na zasadach ogólnych, sprzedaż nieruchomości czy zyski i straty ze sprzedaży akcji), wówczas wybierasz inny formularz.

PIT-11, czyli co wpisywać do formularza PIT-37

Do końca lutego pracodawca lub zleceniodawca ma obowiązek przesłać Ci PIT-11. PIT-11 jest informacją o dochodach, zaliczkach na podatek przekazanych już do Urzędu Skarbowego oraz składkach odprowadzonych do ZUS na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za cały rok kalendarzowy. Dzięki PIT-11 wiesz, jakie czynności w zakresie podatku dochodowego przeprowadził już Twój pracodawca lub zleceniodawca. Jeżeli w ciągu roku pracowałeś w kilku miejscach, powinieneś otrzymać kilka formularzy PIT-11, które przy składaniu PIT-37 sumuje się.

PIT-11 daje Ci niezbędne informacje do prawidłowego rozliczenia PIT-37. W kolejnym artykule wypełnimy formularz PIT-37 składając deklarację roczną przez Internet, właśnie na podstawie PIT-11.

Do kiedy muszę rozliczyć podatek dochodowy?

Deklarację podatkową składamy za cały rok kalendarzowy. Generalnie na złożenie deklaracji PIT-37 masz czas do 30 kwietnia roku następnego po roku za który się rozliczasz. W 2016 roku termin złożenia deklaracji upływa jednak 2 maja 2016. Dlaczego?

Według przepisów, jeżeli 30 kwiecień wypada w sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu składania deklaracji uważa się występujący po nim najbliższy dzień roboczy. W tym roku 30 kwietnia wypada w sobotę, więc w 2016 czas ma złożenie deklaracji mamy do 2 maja, do godziny 23:59. Ja zachęcam oczywiście do zrobienia tego wcześniej. Swoją deklarację złożyłem już miesiąc temu 🙂

W jaki sposób mogę złożyć zeznanie podatkowe?

  • Złożenie formularza we właściwym Urzędzie Skarbowym – najmniej wygodna forma rozliczenia, gdyż trzeba się udać do właściwego Urzędu Skarbowego w ustalonych godzinach. W najgorętszym okresie rozliczania PITów w urzędach są ogromne kolejki, wszyscy chodzą nerwowi… Będąc na miejscu można poprosić o pomoc (chociaż z tym równie bywa) i uzyskać informacje o nietypowych sytuacjach podatkowych.
  • Nadanie formularza na poczcie – tu już nie trzeba się fatygować w godzinach pracy Urzędu Skarbowego, jednak nadal trzeba wyjść z domu 🙂 Jako datę złożenia deklaracji przyjmuje się datę nadania, nie datę dostarczenia, co jest szczególnie istotne dla spóźnialskich.
  • Złożenie deklaracji przez Internet – do wyboru tej formy szczególnie zachęcam, gdyż jest niezwykle wygodna! Nie są wymagane żadne specjalne podpisy kwalifikowalne, może to zrobić praktycznie każdy posiadający dostęp do Internetu! W kolejnym artykule, w ostatnim tygodniu przed ostatecznym terminem złożenia deklaracji poinstruuję Cię, jak to zrobić krok po kroku 🙂
  • Inne sposoby: złożenie przez żołnierza w dowództwie wojskowym; przez członka załogi morskiej kapitanowi statku; przez więźnia w administracji zakładu karnego lub przez osobę aresztowaną w administracji urzędu śledczego. Taka ciekawostka 🙂

Progi podatkowe

Jak zapewne wiesz, istnieje coś takiego jak progi podatkowe. W zależności od wysokości rocznego dochodu, Twoje zarobki opodatkowane są inną stawką podatkową. Im więcej zarabiasz tym po przekroczeniu pewnego progu Państwo zabierze Ci więcej pieniędzy. Tzw. skala podatkowa wygląda następująco:

  • Dochody do 85528 zł (tj. maksymalnie 7127 zł miesięcznej płacy brutto) opodatkowane są stawką 18%,
  • Dochody powyżej 85528 zł opodatkowane są stawką 32%.

Zwróć uwagę, że jeżeli przekroczysz próg podatkowy 85528 zł dochodu, to wyższą stawką 32% opodatkowana zostanie tylko nadwyżka ponad te 85528 zł, a nie całość dochodów.

Rozliczenie z małżonkiem – kto się kwalifikuje

Wiedza o progach podatkowych jest przydatna zwłaszcza dla wspólnie rozliczających się małżonków. Dlaczego? Małżeństwo składające wspólnie deklarację podatkową może osiągnąć pewną korzyść związaną właśnie z osiąganiu dochodów w różnych progach podatkowych.

Ale po kolei, kiedy można się wspólnie rozliczać z małżonkiem?

  • Byliście cały rok podatkowy w związku małżeńskim – odpadają nowe małżeństwa oraz rozwodnicy, ale jeżeli małżonek umrze w trakcie roku podatkowego to można wspólnie się rozliczyć,
  • Mieliście wspólność majątkową małżeńską w całym roku podatkowym – jest ona „domyślna” przy zawieraniu małżeństwa, jeżeli nie kombinowaliście nic z intercyzą to możecie wspólnie rozliczyć podatek dochodowy,
  • Oboje rozliczacie się na zasadach ogólnych (wg. Skali podatkowej) i nie prowadzicie działalności gospodarczej, z której rozliczacie podatek dochodowy w inny sposób,
  • Zaznaczycie przy wypełnianiu PIT odpowiednią rubrykę – to już jest czysta formalność 🙂

Rozliczenie z małżonkiem – potencjalne korzyści

Ok, ale jakie mogą być korzyści ze wspólnego rozliczania się? Korzyść odniosą małżeństwa, w których jedna z osób osiąga dochodów w niższym progu podatkowym (18%, do kwoty 85528 zł) lub nie osiąga ich wcale, a dochody drugiej z nich mieszczą się w wyższym progu podatkowym tj. powyżej 85 528 zł. Dlaczego akurat w takiej konfiguracji? Przy wspólnym rozliczeniu podatek określa się na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków. Trochę to skomplikowane, czas na przykład 🙂

W 2015 rok mąż zarabiał 3800 zł brutto miesięcznie (45600 zł rocznie). Żona zarabiała w tym samym czasie 10000 zł brutto miesięcznie (120000 zł rocznie). Po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodów oraz odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne dochód męża do opodatkowania wyniósł 38128 zł, a dochód żony 102 215 zł (po pewnych uproszczeniach). Ich wspólny dochód do opodatkowania wynosi 140343 zł. Do ustalenia stawki podatku przyjmuje się połowę tej kwoty, tj. 70172 zł i obliczony w ten sposób podatek mnożny przez dwa. Kwota ta mieści się w pierwszym progu podatkowym. Dzięki temu nadwyżka dochodu żony ponad próg podatkowy nie zostanie opodatkowana wyższą stawką podatku. Na wspólnym rozliczeniu małżeństwo z przykładu zyska 2336 zł.

Dodatkowo rozliczając się wspólnie małżeństwo składa jeden formularz zamiast dwóch, co powinno zaoszczędzić nieco czasu. To też jakiś plus, niech mąż się męczy i wypełnia PIT, a żona może w tym czasie obejrzeć serial 🙂

Ulgi podatkowe, czyli PIT/O

W ciągu roku przez Twoich pracodawców i zleceniobiorców zostały odprowadzone zaliczki na podatek dochodowy. Być może uda Ci się odzyskać część tych pieniędzy dzięki ulgom podatkowym.

Występują dwa rodzaje ulg: odliczane od dochodu (lub przychodu) oraz odliczane od podatku. Ulgi podatkowe odliczane od dochodu obniżają podstawę opodatkowania, dzięki czemu obliczany podatek z wykorzystaniem % stawki podatkowej jest niższy. Ze wzoru: „dochód x %stawki podatkowej = podatek do zapłaty”, obniża się dochód. Natomiast ulgi odliczane od podatku w całości obniżają już podatek do zapłaty.

Do wykazania ulg podatkowych przeznaczony jest specjalny formularz PIT/O („O” jak odliczenia?), które jako załącznik dodaje się do deklaracji PIT-37 lub innych deklaracji. PIT/O wraz z PIT-37 również można złożyć przez Internet , w czym pomogę Ci w kolejnym wpisie.

Poniżej opisałem najpopularniejsze ulgi podatkowe oraz wypisałem pozostałe, mniej popularne.

Ulgi odliczane od dochodu

  1. Darowizny – niektóre darowizny można odliczyć od dochodu, a w konsekwencji obniżyć podatek dochodowy. Suma odliczenia wszystkich darowizn z roku podatkowego nie może przekroczyć 6% wartości dochodu podatnika. Dowody przekazania darowizny (dokonania płatności lub przekazania darowizny rzeczowej) należy przechowywać przez 5 lat w celu okazania przy ewentualnej kontroli. Darowizny mogą zostać przekazane:
    • organizacjom pożytku publicznego na prowadzoną przez nie działalność w sferze zadań publicznych,
    • na cele kościelne – (kultu religijnego lub charytatywno-opiekuńcze),
    • na cele krwiodawstwa – po oddaniu litra krwi lub osocza przysługuje Ci ulga w wysokości 130 zł. Spełniając szczytny cel tj. oddając krew można obniżyć opodatkowany przychód o 351 zł (prawie 2l krwi) w przypadku mężczyzn oraz o 234 zł (1,8l krwi) w przypadku kobiet. Oddając osocze, maksymalne odliczenie może wynieść nawet 2550 zł dla pań i panów (prawie 20 l osocza). Niezbędne jest posiadania zaświadczenie jednostki krwiodawstwa o ilości oddanej krwi w razie kontroli.
  2. Ulga Internetowa – niegdyś niezwykle popularna ulga na Internet, teraz znacząco ograniczona. Polega na odliczaniu wydatków na użytkowanie sieci Internet od dochodu. Od jakiegoś czasu zmiany w prawie spowodowały, że z ulgi na Internet można skorzystać wyłącznie w dwóch następujących po sobie latach podatkowych. Oznacza to, że jeżeli w tym roku pierwszy raz skorzystasz z ulgi, będziesz mógł zrobić to jeszcze tylko w przyszłym roku. Maksymalny odpis od dochodu z tytułu faktur za Internet może wynieść 760 zł, co będąc w pierwszym progu podatkowym oznacza maksymalną oszczędność rzędu 136,8 zł. W formularzu PIT/O podaje się rzeczywistą kwotę opłat za Internet wynikającą z faktur (ale nie więcej niż 760 zł), które należy zachować w razie kontroli.
  3. Wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE) – IKZE (indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego) jest specjalnym kontem, za pomocą którego możesz odkładać środki na emeryturę. Nie napisałem jeszcze artykułu na ten temat, ale na pewno w przyszłości powstanie. Na ten moment wystarczy żebyś wiedział, że możesz założyć specjalne konto IKZE do oszczędzania na emeryturę. Wpłaty środków na IKZE możesz odliczyć od dochodu w rocznym rozliczeniu PIT, co pozwala na obniżenie podatku dochodowego i jego zwrot.Jak zwykle musi być utrudnienie: możesz odliczyć wyłącznie 120% prognozowanego na dany rok miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce rynkowej. W 2015 kwota ta wyniosła 4750,80 zł. Korzystając z tej ulgi możesz obniżyć podstawę opodatkowania pod warunkiem że faktycznie dokonałeś wpłat na IKZE, co będąc w pierwszym progu podatkowym powinno przynieść Ci oszczędności rzędu 855,14 zł (a dla dwóch małżonków 1710,28 zł). Nie jest źle! Warto zachować dowody wpłat na IKZE na wypadek kontroli.

Pozostałe mniej popularne ulgi odliczane od przychodu to: ulga rehabilitacyjna (katalog wydatków i dodatkowych warunków znajdziesz na stronach Ministerstwa Finansów), ulga związana z wydatkami na spłatę odsetek od kredytu (dla umów o kredyt mieszkaniowy zawartych przed 1 stycznia 2007, więcej informacji tutaj) oraz ulgi dla przedsiębiorców (wydatki na nowe technologie, działalność badawczo-rozwojową oraz odliczenie strat).

Ulgi odliczane od podatku

  1. Ulga na dzieci – ulga prorodzinna ma wspierać sytuację demograficzną kraju. Pozwala ona obniżyć podatek dochodowy w zależności od ilości dzieci – im więcej, tym większa potencjalna korzyść. W przypadku jednego dziecka pojawia się dodatkowo kryterium maksymalnych dochodów. Kwoty ulg nie obniżają podstawy opodatkowania tylko sam podatek dochodowy, co składa się na spore oszczędności! Ulga przysługuje na dzieci:
    • małoletnie (poniżej 18 roku życia) nad którym sprawujemy władzę rodzicielską,
    • małoletnie zamieszkujące z nami jako opiekunem prawnym,
    • małoletnie, nad którymi sprawujemy opiekę w ramach rodziny zastępczej (będąc jednocześnie w związku małżeńskim),
    • pełnoletnie pozostające na naszym utrzymaniu, uczące się, będące poniżej 25 roku życia, nieuzyskujące dochodów ponad kwotę wolną od podatku (3091 zł) i nie będące w związku małżeńskim,
    • pełnoletnie otrzymujące zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną.

O ile możesz zmniejszyć podatek dzięki uldze? Sprawdź w poniższych tabelach:

Ulga na dzieci

Ulga na dzieci

Sumując wartości z kolumny „Ulga roczna” możesz sprawdzić, ile możesz zyskać na uldze na dzieci, to są już całkiem ładne kwoty! 🙂 W składanym formularzu musisz podać liczbę dzieci, ich numery PESEL (lub imiona i nazwiska z datą urodzenia, jeżeli PESEL jeszcze nie posiadają) oraz miesiące za które przysługuje odliczenie (jeżeli dziecko urodziło się w ciągu roku podatkowego).

Dodatkowo w 2015 roku od podatku możesz odliczyć także niewykorzystaną ulgę z poprzedniego roku (np. gdy dochody były zbyt niskie i odliczenie przekroczyło wartość płaconego podatku). Żeby nie było za łatwo, można wnioskować o zwrot nieprzekraczający sumy składek ZUS i składek zdrowotnych (Państwo zawsze musi utrudniać życie).

W razie kontroli należy być w posiadaniu odpisu aktu urodzenia, zaświadczenia sądu o ustaleniu opiekuna prawnego, ustaleniu rodziny zastępczej lub zaświadczenia o uczęszczaniu dziecka pełnoletniego do szkoły.

Inną mniej popularną ulgą odliczaną od podatku jest ulga na powrót (tzw. ulga abolicyjna), dotycząca osób uzyskujących dochody za granicą rozliczających się z nich metodą odliczenia proporcjonalnego (czarna magia 🙂 ).

1% podatku – pomóż innym za darmo!

Podatnik rozliczający PIT-37 ma możliwość przekazania 1% podatku na rzecz wybranej Organizacji Pożytku Publicznego (OPP). Odbywa się to niezależnie od przekazanych w ciągu roku darowizn. Tak, państwo daje Ci możliwość dysponowania jednym procentem z pieniędzy które Ci zabiera w postaci podatku dochodowego. Skorzystaj z tej okazji!

Nie musisz nic dopłacać. Wystarczy że podasz KRS Organizacji Pożytku Publicznego, na którą można przeznaczyć 1% podatku, a Urząd Skarbowy przeleje obliczoną kwotę 1% podatku na konto danej organizacji. Listę OPP na które można przeznaczyć 1% podatku znajdziesz pod tym adresem.

Ja zawsze korzystam z możliwości przekazania 1% podatku na OPP. Jeżeli bym tego nie zrobił, to podatek trafiłby do budżetu Państwa, który według mnie gorzej go spożytkuje niż wybrana przeze mnie organizacja (np. na spłaty odsetek od długu…). W tym roku postanowiłem wesprzeć Stowarzyszenie WIOSNA, które jest organizatorem takich akcji jak Szlachetna Paczka oraz Akademia przyszłości. Wiem, że ani grosz przekazanego podatku na WIOSNĘ się nie zmarnuje i racjonalnie pomoże potrzebującym. Polecam to zrobić również Tobie!

A w jaki sposób poprawnie obliczyć 1% podatku oraz jak prawidłowo wypełnić w tym celu PIT-37 przeczytasz w kolejnym artykule.

Podsumowanie

Musisz złożyć PIT jeżeli w ubiegłym roku uzyskałeś jakikolwiek przychód. Jeżeli samodzielnie nie płaciłeś zaliczek na podatek dochodowy, to znaczy że robił to za Ciebie pracodawca – musisz złożyć formularz PIT-37. Kwoty które musisz wpisać do PIT-37 znajdziesz w PIT-11 otrzymanych do końca lutego od pracodawców. W tym roku wyjątkowo na złożenie deklaracji podatkowej mamy czas do 2 maja, do godz. 23:59. Najwygodniej jest zrobić to przez Internet. Podatek dochodowy możesz rozliczyć wspólnie z małżonkiem na jednym formularzu, co jest bardzo korzystne jeżeli znajdujecie się w dwóch różnych progach podatkowych. Można skorzystać z różnych ulg, poprzez dołączenie do PIT-37 załącznika PIT/O. A to wszystko po to, żeby zapłacić najmniej efektywny dla Państwa podatek dochodowy.

Deadline złożenia deklaracji już niedługo – w kolejnym artykule opiszę krok po kroku sposób rozliczania PIT-37 przez Internet. Do przyszłego tygodnia!

PS. Intensywnie pracuję nad projektem z zakresu Inwestycji. Dobrze się złożyło, że nadchodzi termin składania deklaracji podatkowych, gdyż dzięki temu mogę wygospodarować sobie więcej czasu na znacznie lepsze przygotowanie kolejnego cyklu artykułów z zakresu inwestycji. Część tych przygotowań w formie mapy myśli opisałem na Racjonalnym Facebooku, gdzie serdecznie Cię zapraszam! Pracuję też nad treściami „multimedialnymi”, być może w przyszłości będę bardziej widoczny na blogu w postaci wideo oraz audio. Ale nie chcę zapeszać, dam znać jak już będzie coś pewnego 🙂 Ok, a teraz naprawdę do przyszłego tygodnia!

Więcej w Finanse domowe
Budżet domowy Excel
Budżet domowy Excel – arkusz kalkulacyjny do zarządzania finansami domowymi

Dziś długo oczekiwany wpis. Udostępniam w nim mój autorski Budżet domowy Excel służący do zarządzania finansami domowymi. Plik jest jednym...

Zamknij